Skip navigation.

Complaints

He Aratohu mā te Hunga Pāho - Te Whiriwhiri i ngā Whakapae

He aha tēnei mea te whakapae ōkawa?

Ko tēnei mea te whakapae ōkawa he whakapae kua oti te tuhituhi, e mea ana kua takahia ngā paerewa pāho e tētahi kaipāho. He mea āta whakarārangi ēnei paerewa i ngā Whakaritenga Pāho mō te Reo Irirangi me te Pouaka Whakaata, i konei.

Ka herea te katoa o te hunga pāho ki ēnei Whakaritenga, me ngā tikanga e pā ana i raro i ngā Wāhanga I ki te III o te Ture Pāho 1989.

Me mātua huri te hunga pāho katoa ki te whakarite tikanga tōtika hei whiriwhiri i ngā whakapae.

Me pupuri ngā kaipāho i ngā tēpa o ā rātou pāhotanga katoa mō te 20 rā i te itinga rawa. Ka hiahia te Mana Whanonga Kaipāho i tētahi kape hiko o ngā pāhotanga katoa e noho nei hei take whakapae ōkawa.

Āhea whiriwhiria ai ngā whakapae ōkawa e ngā kaipāho i raro i te ture?

Me mātua whiriwhiri ngā kaipāho i ngā whakapae ōkawa katoa e 20 rā i muri i te pāhotanga e whakapaetia ana.

Kāore te kaipāho e herea kia whiriwhiri i tētahi whakapae kāore i whakaurua mai i roto i te 20 rā, hāunga ērā nā te kaiwhakapae i:

  • whakahoki anō te whakapae i roto i te 30 rā mahi, mai i te pāhotanga tuatahi o te hōtaka, me tāna
  • whakaatu mai i runga i ngā tikanga o te taunaki pono, āe, i whakaurua te whakapae i roto i te 20 rā i raro i ngā whakaritenga.

Ngā whakatau e pā ana ki ngā whakapae ōkawa

Me matua whakarite tikanga pēnei ngā kaipāho i ngā whakapae ōkawa katoa e 20 rā mahi i muri i te taenga mai o tētahi whakapae ōkawa:

  1. me arotake te āhua o te whakapae, me whakatau mehemea me whakaae, kia kaua rānei e whakaaetia, he tika te whakapae
  2. mehemea e whakaaetia ana he tika te whakapae, tētahi wāhi rānei, me mātua whakamōhio te kaipāho i te kaiwhakapāho, mā te reta, mō ngā mahi i oti.
  3. mehemea kāore e whakaaetia ana he tika te whakapae, me whakamōhio te kaipāho i te kaiwhakapae, mā te reta, mō te whakatau.

Mō ngā whakapae katoa, me huri te kaipāho ki te whakaatu ki te kaiwhakapae e wātea ana rātou ki te tuku i tā rātou whakapae ki te Mana Whanonga Kaipāho, kia tūhuratia, kia whiriwhiria hoki te whakatau a te kaipāho (me ngā hātepe o te whakatau). Ko te tino huarahi ngāwari e oti ai, he whakamahi i tētahi whiti kua oti te whakarite i te mutunga o te tuhinga whakatau.

Ngā Roanga

Mehemea kāore te kaipāho e kaha ki te whakatau i tētahi whakapae ōkawa i roto i te 20 rā mahi, mō ngā take tōtika, me mātua:

  • whakamōhio ā-tuhi i te kaiwhakapae i roto i taua wā
  • whakaatu i ngā take kāore i taea e ia te whakatau i roto i taua wā.

Me huri te kaipāho ki te whakatau i te take i roto i te 40 rā mahi i muri i te taenga o te whakapae ki tōna aroaro.

Te Tukunga ki te Mana Whanonga Kaipāho

Ki te tukua mai he whakapae ki a mātou, ka tuhituhi mātou ki te kaipāho me te tāpiri i te whakapae, ki te rapu i āna kōrero, me te tono i tētahi rīpene o te pāhotanga e whakapaetia ana. Ka tukua atu hoki e mātou he kape o ngā kōrero a te kaipāho ki te kaiwhakapae hei whakautu mā rātou, ā, ka haere tonu ngā tuhinga, kia pau rā anō ngā whakapuaki hou a tētahi, a tētahi. E kore te kaiwhakapae e whakaaetia kia whakaara i tētahi take hou, i ētahi paerewa hou rānei kāore kē i whakaaratia i tā rātou whakapae tuatahi ki te kaipāho.

Ki te kore te Mana e whakaae he tika te whakapae, ka tukua he whakatau ā-tuhi ki ngā taha e rua, ā, ka tukua ki te ao whānui i muri tata tonu iho.

Ki te whakaaetia he tika te whakapae, ā, ki te hiahia hoki ngā mema o te Mana Whanonga Kaipāho ki te whiriwhiri i tētahi whakaritenga whai mana, tērā mātou e tuhituhi ki ngā taha e rua ki te toro i ō rātou whakaaro mō te whakaritenga e tika ana, ki ō rāua whakaaro (mehemea rānei e tika ana te whakapuaki whakaritenga). Ka whakapuakina tētahi whakatau tuatahi kōkau ā taua wā, ka tukua pukutia ki ngā taha e rua.

I muri ka whakapuakina e te Mana te whakatau whakamutunga, ka whakapuakina i reira mehemea e tika ana kia puta he whakaritenga. Kei roto i te Ture ētahi huarahi mō ngā whakaritenga, mai i te pāho i tētahi whakapuaki whakatika hapa (he āhua auau tonu te whakamahi i tēnei) ki te whakahau kia kaua e pāho te kaipāho mō tētahi wā (kāore anō kia whakamahia).

Ka taea ngā whakatau a te Mana Whanonga Pāho te pīra ki te Kōti Matua, ā, ka taea hoki te tuku i ngā whakatau kia arotakea e te tiāti.

Ētahi atu here ki ngā Kaipāho

E herea ana ngā kaipāho katoa kia pāho i ngā pānui whakamōhio i ngā kaiwhakarongo ki ngā huarahi whakatakoto whakapae. Tēnei te inoi kia uru mai he kōrero mō tā mātou waea whakamōhio, me tā mātou pae tukutuku ki ēnei pānui. Me pāho ēnei pānui:

  • kia kotahi anō pāhotanga ia rā e pāho ana te kaipāho.
  • i ia hōngere pāhotanga a te kaipāho
  • i ngā wā o ngā hōtaka katoa, tae atu ki te wā mātaki nui a te tangata, me te wā o te tamariki.

Ki te hiahia koe ki ētahi atu kōrero mō ngā tikanga hei whai i i roto i ngā whiriwhiringa whakapae a te kaipāho, mō ētahi atu tikanga tērā pea ka whāia e Mana Whanonga Kaipāho, waea mai koa, īmēra mai rānei ki info@bsa.govt.nz

Guide for broadcasters English version